Charleston Ne Ola ki?
- Ekin Köklü
- 1 Mar
- 2 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 3 Mar
Lindy Hop’un kökenlerinden, neden Lindy Hop olduğundan kısacası tarihinden önceki yazılarımızda oldukça detaylı bahsettik. İstiyorum ki biraz da diğer danslarla ilgili konuşalım. Solo caz ve Lindy Hop’un farklılıkları-benzerlikleriyle ilgili Ceren AY ile yaptığımız röportaja bir göz atabilirsiniz aynı zamanda.
Charleston, Lindy Hop’a ilham veren ve aynı zamanda ondan da ilham alan bir dans. Aslında caz danslarının hepsinin birbirini beslediği ve tabir-i caizse birbirlerini yeniden doğurduklarını düşünüyorum. Yine bu yazı için okumalar yaparken fark ettim ki caz dansları ile ilgili zaten Türkçe kaynaklar neredeyse yok denebilecek kadar azken Charleston için hiç yoktu. Bu yüzden dağınık bilgileri bir araya getirip bunu Türkçe yazmanın kıymetli olduğunu düşünüyorum. Çünkü bugün Charleston denince akla kısa saçlı, püsküllü elbiseli “beyaz flapper kızların” geldiğinden herkes özellikle bahsediyor. Hatta Great Gatsby gibi yapımlar bu imgeyi de biraz besliyor. Halbuki bu dansın kökeni çok daha farklı bir yere uzanıyor: Afro-Amerikan topluluklara. Ragtime ve geleneksel caz ile yapılan Charleston’ın ritmi hızlıdır ve çeşitli Afrika danslarından bazı doğaçlama adımları içerir.
Charleston’ın adını aldığı Charleston, 18 ve 19. yüzyıllarda Amerika’nın en önemli liman kentlerinden biriydi. Ne yazık ki bu önem, aynı zamanda Kuzey Amerika’daki en büyük köle ticareti merkezlerinden biri olmasından kaynaklanıyordu. On binlerce Afrikalı, Atlantik’i geçerek bu limandan Amerika topraklarına getirildi. Beraberlerinde getirdikleri ritimler, dans gelenekleri Charleston’ın dokusunu oluşturdu. Afro-Amerikan kültür, Avrupa’dan gelen müzik ve sahne gelenekleriyle karşılaştı. Charleston birbirinden farklı kültürlerin etkileşiminden beslenmiştir. Özellikle bölgede yaşayan Gullah topluluğu bu gelişimde belirleyici rol oynar. Batı Afrika kökenli bu topluluk, kendi dilini, ritmik müzik anlayışını ve dans geleneklerini koruyarak kuşaktan kuşağa aktarmıştır.
19. yüzyılın sonuna gelindiğinde ise bu birikim daha görünür hâle gelmeye başlar. 1891’de eski bir köle olan Daniel Joseph Jenkins, şehirde siyahi çocuklar için bir yetimhane kurmuştur: Jenkins Orphanage. Maddi kaynak yaratmak amacıyla kurulan yetimhane bandosu kısa sürede ün kazanır. Bu çocuklar yalnızca müzik yapmaz, sahnede dans da ederler. Turnelere çıktıkça hem müzikleri hem de dansları farklı şehirlere yayılır. Ve bandonun dans stili ilerleyen yıllarda “Charleston” adıyla anılmaya başlanır. Diyebiliriz ki Charleston dansı bir anda ortaya çıkan bir moda değil tarihle, kültürle ve direnişle beslenmiş bir ifade biçimi olur. Dolayısıyla bir liman kenti, Gullah topluluğu ve Jenkins Yetimhanesi birleşerek bu dansın temelini atar.
Aynı zamanda Charleston dansının popülerleşmesinde “The Charleston” şarkısı da önemli. James P. Johnson tarafından yazılan şarkı, bestecinin aynı zamanda kaleme aldığı Runnin’ Wild müzikali sahnelenince kısa sürede büyük bir hit oluyor. Ancak Charleston’ı icat eden bu şarkı değil elbette.
Charleston’ın sinemadaki yerinden de bahsetmeden geçemeyiz. The Great Gatsby ile flapper imgesi ön plana çıkarken Singin’ in the Rain, It’s a Wonderful Life ve The Artist gibi filmlerde de dansın enerjisi ve 1920’ler caz ruhu hissediliyor.
Son olarak, Charleston da tıpkı diğer caz dansları gibi sabit bir formda değildir zaman içinde evrimleşen ve değişen bir dans pratiğidir diyebiliriz aslında. Ortaya çıkışında ve gelişiminde birçok kültür iç içe geçmiştir.
Yorumlar